فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی

مقایسۀ اثربخشی مشاورۀ مسیر شغلی مبتنی بر دگرگون‌سازی شغلی و مشاورۀ مسیر شغلی شناختی-‏اجتماعی بر اشتیاق شغلی معلمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی وروان‎شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.‏

2 استاد، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. ‏

3 گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.‏

4 گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه‎ ‎اصفهان، اصفهان، ایران.‏

چکیده

هدف این پژوهش مقایسۀ تأثیر دو شیوۀ مشاورۀ مسیر شغلی مبتنی بر دگرگون‌سازی شغلی و شناختی-اجتماعی بر اشتیاق شغلی معلمان بود. روش پژوهش کاربردی و از نوع آزمایشی با طرح مورد منفرد بود. جامعۀ آماری پژوهش کلیۀ معلمان زن و مرد مقطع ابتدایی شهر اصفهان در سال 1401 بودند. نمونه شامل 6 معلم بود که به‌صورت غیرتصادفی دردسترس در دو گروه مشاورۀ مسیر شغلی مبتنی بر دگرگون‌سازی شغلی و مشاورۀ مسیر شغلی شناختی-اجتماعی (هر گروه سه نفر) شرکت کردند. ابزار پژوهش مقیاس اشتیاق شغلی (Utrecht) بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با بررسی شاخص‌های تحلیل دیداری درون‌موقعیتی و بین‌موقعیتی مانند تغییرات میانه، میانگین، تغییر سطح نسبی و مطلق و همچنین شاخص درصد داده‌های غیرهمپوش انجام شد. نتایج تحلیل با مقایسۀ میانگین شاخص‌های تحلیل دیداری بین دو موقعیت خط پایه و مداخله انجام شد. نتایج ضمن تأیید اثربخشی هردو شیوه بر افزایش اشتیاق شغلی نشان داد مشاورۀ مبتنی بر دگرگون‌سازی شغلی در آغاز، مراحل ابتدایی، میانۀ جلسات، پایان مداخله و همچنین از نظر شاخص درصد داده‌های غیرهمپوش به میزان بیشتری اشتیاق شغلی، اشتیاق و رسالت مسیر شغلی را تحت تأثیر قرار داده است. با توجه به تأیید کارایی مشاورۀ مسیر شغلی مبتنی بر دگرگون‌سازی شغلی بر اشتیاق شغلی می‌توان از این شیوۀ مشاوره‌ای برای ایجاد و ارتقا اشتیاق شغلی معلمان بهره جست.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparing the Effect of Career Counseling Based on Job Crafting and Career ‎Cognitive-Social Counseling on Work Engagement among Teachers

نویسندگان [English]

  • Motahareh Moosavi Dastjerdi 1
  • Mohammad Reza Abedi 2
  • Fatemeh Sameei 3
  • Parisa Nilforooshan 4

1 ‎Department of counseling, Faculty of Educational Science and‏ ‏Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran.‎

2 Professor, Department of Counseling, Faculty of Educational Science and‏ Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran

3 ‎Department Of Counseling, Faculty of Educational Science and‏ ‏Psychology, University of Isfahan, ‎ Isfahan, Iran.

4 ‎Department Of Counseling, Faculty of Educational Science and‏ ‏Psychology, University of Isfahan, Isfahan. Iran

چکیده [English]

This study aimed to compare the effect of two approaches of career counseling based on job crafting and career social cognitive counseling on work engagement among teachers. The present study was applied and was conducted by utilizing single-subject experimental design. All primary school teachers in Isfahan city in 2022 established the statistical population. Six individuals were selected using available non-random sampling. Each group comprised of three participants. The research tool was Utrecht Work Engagement Scale (UWES). Data were analyzed based on inter-condition and between-condition visual analysis indicators including the changes of middle, mean, level and Percentage of Non-overlapping Data (PND). In order to analyze the results, the mean of visual analysis indices between baseline and intervention conditions was compared. The findings, in addition to the effectiveness of both interventions in enhancing work engagement, indicated that career counseling based on job crafting at the beginning, early stages, middle of the sessions, and end of the intervention and also in terms of data percentage indices and non-overlapping data has been more effective on work engagement. Considering the effectiveness of career counseling based on job crafting on work engagement, this career counseling can be employed to generate and improve work engagement.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Career Cognitive-Social Counseling
  • Job Crafting
  • Work Engagement.‎
پور عباس، ع.، عابدی، م.، و باغبان، ا. (1390). اثربخشی کارگاه‌های خودکارآمدی حرفه‌ای بر اشتیاق شغلی کارکنان بخش اداری دانشگاه اصفهان. فصلنامۀ مشاورۀ شغلی و سازمانی، 5(1)، 50-37. https://ensani.ir/fa/article/326741
حاجی حسنی،م.، و کاوه. ژ. (1395). تعیین سهم جهت‌گیری هدف، حمایت سازمانی ادراک شده و پنج عاملی بزرگ شخصیت در پیش‌بینی معلمان زن شهرستان شهرکرد. فصلنامه تخصصی انجمن ارگونومی و مهندسی عوامل انسانی ایران، 4(3)، 10-1. http://journal.iehfs.ir/article-1-274-fa.html
تیموریان، ا.، دولتشاه، ز.، و ملکشاهی، م. (1396). بررسی رابطۀ بین مهارت‌های ارتباطی با اشتیاق شغلی معلمان مقطع متوسطه شهر اردبیل. مجله مطالعات آموزشی نما، 12(6)، 42-33. http://nama.ajaums.ac.ir/article-1-288-fa.html
ساعی، ا. (1388). بررسی رابطه برخی عملکردهای انگیزشی هدف‌گذاری، عدالت سازمانی، کنترل شغلی، خودکارآمدی شغلی، خودتنظیمی با توانمند‌سازی روان‌شناختی و التزام کاری در یک کارخانه ضنعتی. پایان نامه کارشناسی ارشد، رشتۀ روان‌شناسی در گرایش صنعتی و سازمان، دانشگاه شهید چمران اهواز. دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی. https://elmnet.ir/doc/10498558-56151
سلیمی، س. (1399). بررسی تناسب مدل برساخت‌گرایی مسیر شغلی دربارۀ انطباق و مقایسۀ تأثیر مدل مشاورۀ آن با مدل نظریۀ شناختی اجتماعی در توانمندسازی انطباق افراد کم بینا و نابینا. پایان نامه دکتری  مشاورۀ شغلی، دانشگاه اصفهان. دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی.
عبدالحسینی، ح.، نیلفروشان، پ.، و حسینیان، س. (1395). مقایسۀ تأثیر روش‌های مشاورۀ مسیر شغلی مبتنی بر نظریۀ شناختی-اجتماعی، سازه‌گرایی و انگیرشی بر اشتیاق مسیر شغلی دانشجویان. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 7(26)، 153-133. https://doi.org/10.22054/qccpc.2016.6736
عزیزیان کهن، ن.، دهقانی، م.، بهتاج، ا.، و کریمیان پور، غ. (1397). تدوین مدل ارتباطی سرمایۀ روان‌شناختی و اشتیاق شغلی با میانجی‌گری خودکارامدی شغلی در بین کارکنان اداره کل ورزش و جوانان استان اردبیل. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان تابستان، 40(18)، 134-117. https://faslname.msy.gov.ir/article_259.html
فراهانی، ح. ا.، عابدی، ا.، آقامحمدی، س.، و کاظمی، ط. (1392). مبانی کاربردی طرح‌های مورد منفرد در علوم رفتاری و پزشکی. تهران: روان‌شناسی و هنر.
گال، م.، بورگ، و.، و گال، ج. (1384). روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان‌شناسی. جلد دوم. ترجمۀ احمد رضا نصر و همکاران. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
گل پرور، م.، و حسین‌زاده، خ. (1390). الگوی ارتباط عدم تناسب فرد-شغل با فرسودگی هیجانی و تمایل به ترک خدمت: شواهدی برای الگوی استرس-نامتعادلی-جبران. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 5(2)، 56-41. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20084331.1390.5.2.5.2
مرزبان، ع، عابدی، م، و نیلفروشان، پ. (1397). مقایسۀ تأثیر روش‌های مشاورۀ مسیر شغلی مبتنی بر نظریۀ شناختی اجتماعی و رسالت محور بر اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان. فصلنامۀ مشاورۀ شغلی و سازمانی، 10(35)، 80-61. https://jcoc.sbu.ac.ir/article_99839.html
نوفرستی، ا.، حسن‌آبادی، ح. ر. (1397). تحلیل داده‌ها در طرح‌های آزمایشی تک آزمودنی. رویش روان‌شناسی، 7(12)، 306-291. http://frooyesh.ir/article-1-1567-fa.html
References
Abdolhosheini, H., Nilforooshan, P., Abedi, M. R., & Hoseinian, S. (2016). Effect of career counseling method based on social-cognitive theory, constructive, motivational on students’ career engagement. Counseling Culture and Psychotherapy. 7(26), 133-153. https://doi.org/10.22054/qccpc.2016.6736 (In Persian)
Azizian Kohan, N., Dehghani, M., Behjat, A., & karimian Pour, G. H. (2017). Editing communication model of psychological capital and work engagement with self-efficacy as a mediation among sport and youth administration employee an Ardebil province. Strategic Studies on Youth and Sport, 40(17). 117-134. https://faslname.msy.gov.ir/article_259.html?lang=en (In Persian)
Bakker, A. B. (2011). An evidence-based model of work engagement. Current Directions in Psychological Science, 20(4), 265-269. https://doi.org/10.1177/0963721411414534
Bakker, A. B., & Schaufeli, W. B. (2008). Positive organizational behavior: Engaged employees in flourishing organizations. Journal of Organizational Behavior, 29(2), 147-154. https://doi.org/10.1002/job.515
Bakker, A.B. & Demerouti, E. (2017). Job demands-resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273-285. https://doi.org/10.1037/ocp0000056
Berg, J. M., Dutton, J. E., & Wrzesniewski, A. (2008). What is job crafting and why does it matter. Retrieved form the website of Positive Organizational Scholarship on April. 15, 2011. https://positiveorgs.bus.umich.edu/wp-content/uploads/What-is-Job-Crafting-and-Why-Does-it-Matter1.pdf
Chan, X. W., Kalliath, T., Brough, P., O’Driscoll, M., Siu, O. L., & Timms, C. (2017). Self-efficacy and work engagement: Test of a chain model. International Journal of Manpower, 38(6), 819-834. https://doi.org/10.1108/IJM-11-2015-0189
Christian, M. S., Garza, A. S., & Slaughter, J. E. (2011). Work engagement: A quantitative review and test of its relations with task and contextual performance. Personnel Psychology, 64(1), 89–136. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2010.01203.x
Crant, J. M. (1995). The proactive personality scale and objective job performance among real estate agents. Journal of Applied Psychology, 80(4), 532-537. https://doi.org/10.1037/0021-9010.80.4.532
Demerouti, E., & Bakker, A. B. (2011). The job demands-resources model: Challenges for future research. SA Journal of Industrial Psychology, 37(2), 1-9. https://pure.tue.nl/ws/portalfiles/portal/3548151/404647680762377.pdf
Demerouti, E., Soyer, L. M., Vakola, M., & Xanthopoulou, D. (2021). The effects of a job crafting intervention on the success of an organizational change effort in a blue‐collar work environment. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 94(2), 374-399. https://doi.org/10.1111/joop.12330
Devotto, R. P. D., & Wechsler, S. M. (2019). Job crafting interventions: Systematic review. Trends in Psychology. 27, 371-383. https://doi.org/10.9788/TP2019.2-06
Dubbelt, L., Demerouti, E., & Rispens, S. (2019). The value of job crafting for work engagement, task performance, and career satisfaction: Longitudinal and quasi-experimental evidence. European Journal of Work and Organizational Psychology. 28(3), 300-314. https://doi.org/10.1080/1359432X.2019.1576632
Gall, M. D. Borg, W. R. Gall, J. P. (2004). Educational research: an introduction (Vol.2). Translated by Ahmad Reza Nasr et al. (2005). Tehran: Publications of Shahid Beheshti University (in Persian)
Gast, D. L., & Hammond, D. (2010). Withdrawal and reversal designs. In D. L. Gast (Ed.), Single subject research methodology in behavioral sciences (pp. 234-275). New York, NY: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203877937
Golparvar, M., Hosseinzadeh, Kh. (2011). Model of relation between person-job none fit with emotional exhaustion and desire to leave work: Evidence for the stress-unequilibrium-compensation model. Journal of Applied Psychology, 5(2), 41-56 https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20084331.1390.5.2.5.2  (In Persian)
Gordon, H. J., Demerouti, E., Le Blanc, P. M., Bakker, A. B., Bipp, T., & Verhagen, M. A. (2018). Individual job redesign: Job crafting interventions in healthcare. Journal of Vocational Behavior, 104, 98-114. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2017.07.002
Granziera, H., & Perera, H. N. (2019). Relations among teachers’ self-efficacy beliefs, engagement, and work satisfaction: A social cognitive view. Contemporary Educational Psychology, 58, 75-84. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2019.02.003
Guichard, J. (2008). Proposition d’un schéma d’entretien constructivist de conseil en orientation (life designing counseling) pour des adolescents ou de jeunes adults. L'orientation Scolaire et Professionnelle, 37(3), 413-440. https://doi.org/10.4000/osp.1748
Guichard, J., & Di Fabio, A. (2010). Life-designing counseling: Specificità e integrazioni della teoria della costruzione di carriera e della teoria della costruzione di sé. Counseling, 3(3), 277-289. https://flore.unifi.it/handle/2158/415857
Haji Hasani, M., & Kaveh, M. (2016). The investigation of the contribution of goal orientation, percieved organizational support and Big Five Personality Traits in predicting work engagement of female teachers in Shahrekor. Iranian Journal of Ergonomics, 4(3), 1-10. http://dx.doi.org/10.21859/joe-04031 (in Persian)
Harju, L. K., Hakanen, J. J., & Schaufeli, W. B. (2016). Can job crafting reduce job boredom and increase work engagement? A three-year cross-lagged panel study. Journal of Vocational Behavior. 95, 11-20. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2016.07.001
Hirschi, A., Freund, P. A., & Herrmann, A. (2013). The career engagement scale: Development and validation of a measure of proactive career behaviors. Journal of Career Assessment, 22(4), 575-594. https://doi.org/10.1177/1069072713514813  
Kennedy, C. H. (2005). Single-case designs for educational research (1th ed). Boston: Pearson. Google Scholar
Kim, H., Im, J., & Qu, H. (2018). Exploring antecedents and consequences of job crafting. International Journal of Hospitality Management, 75, 18-26. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2018.02.014
Kosenkranius, M. K., Rink, F. A., de Bloom, J., & van den Heuvel, M. (2020). The design and development of a hybrid off-job crafting intervention to enhance needs satisfaction, well-being and performance: A study protocol for a randomized controlled trial. BMC Public Health, 20, 115. https://doi.org/10.1186/s12889-020-8224-9
Lent, R. W. (2005). A social cognitive view of career development and counseling. In S. D. Brown & R. W. Lent (Eds.), Career development and counseling: Putting theory and research to work (pp. 101–127). New York: Wiley. https://psycnet.apa.org/record/2004-21312-005
Lent, R. W., & Brown, S. D. (2005). On conceptualizing and assessing social cognitive constructs in career research: A measurement guide. Journal of Career Assessment. 14, 12–35. https://doi.org/10.1177/1069072705281364
Lent, R. W., & Brown, S. D. (2008). Social cognitive career theory and subjective well-being in the context of work. Journal of Career Assessment, 16(1), 6-21. https://doi.org/10.1177/1069072707305769
Lorente, L., Salanova, M., Martínez, I. M., & Vera, M. (2014). How personal resources predict work engagement and self‐rated performance among construction workers: A social cognitive perspective. International Journal of Psychology, 49(3), 200-207. https://doi.org/10.1002/ijop.12049
Marzban, A., Abedi, M. R., & Nilforooshan, P. (2018). Comparing the effect of career counseling method based on social cognitive theory and calling-oriented career counseling method on academic engagement among heigh school students. Quarterly Journal of Career & Organizational Counseling, 10(35), 61-80 https://jcoc.sbu.ac.ir/article_99839.html?lang=en (In Persian)
Navarro, R. L., Flores, L. Y., Legerski, J. P., Brionez, J., May, S. F., Suh, H. N., ... & Jung, A. K. (2019). Social cognitive predictors of engineering students’ academic persistence intentions, satisfaction, and engagement. Journal of Counseling Psychology, 66(2), 170-183. https://doi.org/10.1037/cou0000319
Noferesti, A., & Hassanabadi, H. R. (2019). Data analysis in single case experimental design studies. Rooyesh. 7(12), 291-306. http://frooyesh.ir/article-1-1567-en.html (In Persian)
Oprea, B. T., Barzin, L., Vîrgă, D., Iliescu, D., & Rusu, A. (2019). Effectiveness of job crafting interventions: A meta-analysis and utility analysis. European Journal of Work and Organizational Psychology. 28(6), 723-741. https://doi.org/10.1080/1359432X.2019.1646728
Orth, M., & Volmer, J. (2017). Daily within-person effects of job autonomy and work engagement on innovative behavior: The cross-level moderating role of creative self-efficacy. European Journal of Work and Organizational Psychology, 26(4), 601-612. https://doi.org/10.1080/1359432X.2017.1332042
Peral, S., & Geldenhuys, M. (2016). The effects of job crafting on subjective well-being amongst South African high school teachers. SA Journal of Industrial Psychology, 42(1), 1-13. Link
Purabbas, A., Abedi, M. R., Baghban, I. (2014). Effect of career self-efficacy workshop on work engagement of Esfahan university staff. Quarterly Journal of Career & Organizational Counseling, 5(17), 37-50. https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1053461 (In Persian)
Rudolph, C. W., Lavigne, K. N., & Zacher, H. (2017). Career adaptability: A meta-analysis of relationships with measures of adaptivity, adapting responses, and adaptation results. Journal of Vocational Behavior, 98, 17-34. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2016.09.002   
Saei, E. (2009). Investigating the relationship between some motivational functions of goal setting, organizational justice, job control, job self-efficacy, self-regulation with psychological empowerment and work commitment in an industrial factory. Master's thesis, Department of Psychology in Industrial and Organizational Orientation, Shahid Chamran University of Ahvaz. Faculty of Educational Sciences and Psychology. https://elmnet.ir/doc/10498558-56151 (In Persian)
Sakuraya, A., Shimazu, A., Imamura, K., Namba, K., & Kawakami, N. (2016). Effects of a job crafting intervention program on work engagement among Japanese employees: A pretest-posttest study. BMC Psychology. 4(1), 1-9. https://link.springer.com/article/10.1186/s40359-016-0157-9
Salimi, S. (2020). Evaluating Career Construction Model of Adaptation and Comparing the Effectiveness of Career Constructivist Counseling with Career Social Cognitive Counseling on Adaptive Empowerment among Individuals with Visual Impairment. Doctoral thesis. University of Isfahan (in Persian).
Seligman, M. E. P. (2002). Positive psychology, positive prevention, and positive therapy. In C. R. Snyder & S. J. Lopez (Eds.), Handbook of positive psychology (pp. 3–9). Oxford University Press. https://psycnet.apa.org/record/2002-02382-001
Schaufeli, W. B., Salanova, M., Gonzalez-Roma, V., & Bakker, A. B. (2002). The measurement of engagement and burnout: A two sample confirmatory factor analytic approach. Journal of Happiness Studies. 3, 71–92. https://doi.org/10.1023/A:1015630930326
Scruggs, T. E., Mastropieri, M. A., & Casto, G. (1987). The quantitative synthesis of single-subject research: Methodology and validation. Remedial and Special education. 8(2), 24-33. https://doi.org/10.1177/074193258700800206
Shimazu, A., Schaufeli, W. B., Miyanaka, D., & Iwata, N. (2010). Why Japanese workers show low work engagement: An item response theory analysis of the Utrecht Work Engagement Scale. BioPsychoSocial Medicine, 4(1), 17. https://doi.org/10.1186/1751-0759-4-17
Sullivan, K. R., & Mahalik, J. R. (2000). Increasing career self‐efficacy for women: Evaluating a group intervention. Journal of Counseling & Development, 78(1), 54-62. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2000.tb02560.x
Teymoriyan, A., Dolatshah, Z., & Malekshahi, M. (2018). The relationship between communication skills and job satisfaction of high school teachers in Ardabil. Journal of Educational Studies, 6(2), 34-41 http://nama.ajaums.ac.ir/article-1-288-en.html (In Persain)
Tims, M., Bakker, A. B., & Derks, D. (2013). The impact of job crafting on job demands, job resources, and well-being. Journal of Occupational Health Psychology, 18(2), 230–240. https://doi.org/10.1037/a0032141
Van den Heuvel, M., Demerouti, E., & Peeters, M. C. (2015). The job crafting intervention: Effects on job resources, self‐efficacy, and affective well‐being. Journal of Occupational and Organizational Psychology. 88(3), 511-532. https://doi.org/10.1111/joop.12128
Van Mierlo, H., & Bakker, A. B. (2018). Crossover of engagement in groups. Career Development International, 23(1), 106-118. https://doi.org/10.1108/CDI-03-2017-0060
Van Wingerden, J., Bakker, A. B., & Derks, D. (2017). Fostering employee well-being via a job crafting intervention. Journal of Vocational Behavior, 100, 164-174. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2017.03.008
Wang, H. J., Demerouti, E., & Le Blanc, P. (2017). Transformational leadership, adaptability, and job crafting: The moderating role of organizational identification. Journal of Vocational Behavior, 100, 185-195. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2017.03.009
Wrzesniewski, A., & Dutton, J. E. (2001). Crafting a job: Revisioning employees as active crafters of their work. The Academy of Management Review, 26(2):179-201. https://doi.org/10.2307/259118
Xanthopoulou, D., Bakker, A. B., Demerouti, E., & Schaufeli, W. B. (2009a). Work engagement and financial returns: A diary study on the role of job and personal resources. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 82(1), 183–200. https://doi.org/10.1348/096317908X285633
Xanthopoulou, D., Bakker, A. B., Demerouti, E., & Schaufeli, W. B. (2009b). Reciprocal relationships between job resources, personal resources, and work engagement. Journal of Vocational Behavior, 74(3), 235–244. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2008.11.003
 
 
 
فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی
دوره 17، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 181-200
  • تاریخ دریافت: 11 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری: 30 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش: 29 مهر 1402
  • تاریخ اولین انتشار: 14 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار: 01 فروردین 1405