نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فاطمه عزیزی راد ¹
• سوگند قاسم زاده ²
• باقر غباری بناب ³
• پیوند قاسم زاده ⁴
• فائزه شعبانعلی فمی ⁵

¹ دانشجوی دکتری رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

² دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

³ استاد گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

⁴ استادیار اقتصاد و مدیریت دارو، دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران

⁵ کارشناسی ارشد رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر، شناسایی و فهم تجربه زیسته مادران کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه - بیش‌فعالی بوده است. روش پژوهش حاضر کیفی و از نوع پدیدارشناسی بود. جامعه پژوهشی شامل مادران کودکان 6 تا 12 ساله مبتلا به این اختلال بود. شرکت‌کنندگان به شیوه نمونه‌گیری هدفمند از شهرهای مختلف ایران در سال 1403 انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته استفاده شد و با ۱۰ مادر دارای کودک مبتلا به این اختلال مصاحبه انجام گرفت. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از روش هفت‌مرحله‌ای کولایزی و نرم‌افزار مکس-کیودا 24 مورد تحلیل مضمونی قرار گرفتند. نتایج پژوهش شامل دو مضمون اصلی مسائل فردی مادر (شامل مضامین فرعی آگاهی و شناخت اختلال، چالش‌های روزمره، تجربه روانی مادر و نگرانی‌ها و راهکارهای مقابله‌ای) بود و مسائل خانوادگی و اجتماعی (شامل مضامین فرعی تعامل والد - کودک، چالش‌های خانوادگی در مواجهه با اختلال و نگرش‌های جامعه نسبت به اختلال و درمان) بود. نتایج نشان داد که مادران کودکان مبتلا به این اختلال علاوه بر مشکلات مستقیم ناشی از اختلال، با چالش‌های روانی، خانوادگی و اجتماعی متعددی مواجه هستند. تعامل مادر و کودک، نگرش‌های جامعه و کمبود حمایت‌های اجتماعی از جمله مسائلی است که نیازمند توجه بیشتر از سوی بخش‌های خدمات درمانی و سیاست‌گذاران است.

کلیدواژه‌ها

• اختلال نقص توجه-بیش‌فعالی (ADHD)
• راهبردهای مقابله‌ای
• چالش‌های خانوادگی
• استرس مادرانه
• تعامل والد-کودک

عنوان مقاله [English]

Lived Experiences of Mothers in Dealing with Children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD): Individual Challenges, Familial and Social Issues

نویسندگان [English]

• Fatemeh Azizi Rad ¹
• Sogand Ghasemzadeh ²
• Bagher Ghobari-Bonab ³
• Peivand Ghasemzadeh ⁴
• Faezeh Shabanali Fami ⁵

¹ PhD student in Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran

² Associate Professor, Department of Psychology and Education of exceptional children, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran

³ Department of Psychology, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran

⁴ Assistant Professor, Department of Pharmacoeconomics and Pharmaceutical Management, TeMS.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran

⁵ MSc., Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

The present study aimed to identify and understand the lived experience of mothers of children with attention deficit hyperactivity disorder. The present study's method was qualitative and phenomenological. The research population included mothers of children aged 6 to 12 years with this disorder. Participants were selected through purposive sampling from different cities of Iran in 1403. Data were collected using semi-structured interviews with 10 mothers of children with attention deficit hyperactivity disorder. The data obtained were thematically analyzed using Colaizzi’s seven-step method and MAXQDA24 software. The study's results included two main themes: individual issues of the mother (including sub-themes of awareness and recognition of the disorder, daily challenges, psychological experiences of the mother and concerns, and coping strategies) and family and social issues (including sub-themes of parent-child interaction, family challenges in dealing with the disorder, and community attitudes towards the disorder and treatment). In general, the results showed that mothers of children with attention deficit hyperactivity disorder face numerous psychological, family, and social challenges in addition to the direct problems caused by the disorder. Mother-child interaction, community attitudes, and lack of social support are among the issues that require more attention from health care providers and policymakers.

کلیدواژه‌ها [English]

• Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)
• Coping Strategies
• Familial Challenges
• Maternal Stress
• Parent-Child Interaction