نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• زهره روزبهانی ¹
• انور دست باز ²

¹ کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، سنندج، ایران

² استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

چکیده

هدف از این پژوهش برازش مدل مفهومی ادراک خطر در نوجوانان بر اساس مهارت‌های حل‌مسئله، باورهای غیرمنطقی و تنظیم‌هیجان با نقش میانجی آگاهی‌فراشناخت بود. این پژوهش کاربردی با رویکرد کمی و روش توصیفی-همبستگی بود که از مدل‌سازی معادلات ساختاری برای تحلیل داده‌ها بهره برد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهر سنندج در سال تحصیلی 1403-1402 بودند . بدین منظور 341 (272 دختر و 69 پسر) نفر به روش در دسترس انتخاب شدند . ابزارهای استفاده شده در تحقیق شامل: پرسش‌نامه‌های ادراک‌ریسک (RPI)، آگاهی‌فراشناخت (MAI)، تنظیم هیجان (EPQ)، باورهای غیرمنطقی (IBQ) و حل-مسئله اجتماعی (SPSI-R) بود. جهت تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها از از آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون، و مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم افزارهای Spss-24 و Amos-26 استفاده شد.
نتایج نشان داد مدل کلی پژوهش دارای برازش مطلوب است. بر این اساس حل‌مسئله سازگارانه و ارزیابی هیجان اثر مثبتی بر آگاهی فراشناخت و ادراک خطر دارند، در حالی‌که حل‌مسئله ناسازگارانه و باورهای غیرمنطقی اثر منفی دارند. آگاهی فراشناخت نقش میانجی دارد. سرکوبی هیجان اثر معناداری نداشت. بنابراین با تقویت این مهارت‌ها، می‌توان تصمیم‌گیریِ ایمنِ نوجوانان را بهبود بخشید.

کلیدواژه‌ها

• ادراک خطر
• باورهای غیر منطقی
• حل مسئله
• تنطیم هیجان
• آگاهی فراشناخت

عنوان مقاله [English]

Development of a Risk Perception Model for Adolescents Based on Problem-Solving Skills, Irrational Beliefs, and Emotion Regulation: The Mediating Role of Metacognitive Awareness

نویسندگان [English]

• zohre roozbahani ¹
• Anvar Dastbaz ²

¹ MSc. in Psychology, Islamic Azad University, Sanandaj Branch, Sanandaj, Iran.

² Assistant Professor, Department of Counseling, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran

چکیده [English]

The aim of this study was to evaluate the fit of a conceptual model of risk perception in adolescents based on problem-solving skills, irrational beliefs, and emotion regulation, with the mediating role of metacognitive awareness. This applied research employed a quantitative approach and a descriptive-correlational method, using structural equation modeling (SEM) for data analysis. The statistical population consisted of senior secondary school students in Sanandaj during the 2023–2024 academic year. A total of 341 students (272 girls and 69 boys) were selected using a convenience sampling method. The instruments used in the study included the Risk Perception Inventory (RPI), Metacognitive Awareness Inventory (MAI), Emotion Regulation Questionnaire (EPQ), Irrational Beliefs Questionnaire (IBQ), and the Social Problem-Solving Inventory-Revised (SPSI-R).Data analysis was conducted using descriptive statistics, Pearson correlation coefficients, and structural equation modeling via SPSS-24 and AMOS-26 software. The results indicated that the overall model demonstrated a good fit. Accordingly, adaptive problem-solving and emotional reappraisal had a positive effect on metacognitive awareness and risk perception, whereas maladaptive problem-solving and irrational beliefs had negative effects. Metacognitive awareness played a mediating role. Emotional suppression showed no significant effect. Therefore, by strengthening these skills, safer decision-making among adolescents can be improved.

کلیدواژه‌ها [English]

• risk perception
• irrational beliefs
• problem-solving
• emotion regulation
• metacognitive awareness