فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی

تدوین مدل علّی تحصیل‌گریزی دانش‌آموزان بر اساس امید اجتماعی و معنا در تحصیل: نقش میانجی اشتیاق تحصیلی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

صائب سبزی پور 1
منصوره حاج حسینی 2
زهرا نقش 3
مسعود غلامعلی لواسانی 3

1 بلوار امین - فرعی اول - پ 225

2 گروه روان‌شناسی ، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

https://doi.org/10.22059/japr.2026.402314.645349
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه‌ای اشتیاق تحصیلی در رابطه بین معنای تحصیل و امید اجتماعی با تحصیل‌گریزی دانش‌‌آموزان بود. روش پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–همبستگی بود. جامعه پژوهش شامل تمام دانش-آموزان پایه دوازدهم مدارس دولتی مقطع متوسطه دوم شهر اصفهان در سال 1404-1403 بود که با نمونه‌گیری تصادفی 500 نفر انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس اشتیاق‌تحصیلی (AES)، معنای تحصیل (MOE)، امید اجتماعی (SOS) و تحصیل‌گریزی (AAS) بود. تحلیل داده‌ها با مدل‌یابی معادلات ساختاری با نرم‌افزارهای SPSS-22 و AMOS-24 انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد ضریب مسیرهای مستقیم از امید اجتماعی (42/0= β؛ 001/0>p) و معنای تحصیل به (61/0= β؛ 001/0>p) اشتیاق تحصیلی و از اشتیاق تحصیلی (44/0= β؛ 001/0>p) به تحصیل‌گریزی معنادار است. همچنین مسیرهای مستقیم از معنای تحصیل (16/0= β؛ 118/0=p) و امید اجتماعی (14/0= β؛ 272/0=p) به تحصیل‌گریزی معنادار نبود، اما هر دو مسیر از طریق میانجی‌گری اشتیاق تحصیلی معنادار بودند. مدل پژوهش از برازش خوبی برخوردار بود. با توجه به نتایج کلی پژوهش، پیشنهاد می‌شود در مدارس با طراحی مداخلات و آموزش‌های لازم برای بهبود شاخص‌ امید اجتماعی و تقویت معنای تحصیل از طریق ارتقای اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان اقدام به کاهش تحصیل‌گریزی شود.

کلیدواژه‌ها

اشتیاق تحصیلی
امید اجتماعی
تحصیل گریزی
معنای تحصیل

عنوان مقاله English

Developing a Causal Model of Students’ Academic Avoidance Based on Social Hope and Meaning of Education: The Mediating Role of Academic Engagement

نویسندگان English

saeb sabzipour 1
Mansoureh Hajhosseini 2
Zahra Naghsh 3
Masoud Gholamali Lavasani 3
1 1. PhD Student, Department of Psychology, psychology and Educational Science Faculty, University of Tehran
2 Department of Psychology, psychology and Educational Science Faculty, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Department of Psychology, psychology and Educational Science Faculty, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

This study examined the mediating role of academic engagement in the relationship between meaning in education and social hope with academic avoidance among students. The present study was applied in purpose and descriptive–correlational in nature. The study population included all 12th-grade students in public high schools of Isfahan during the 2024–2025 academic year, from whom 500 students were selected through random sampling. Research instruments were the Academic Engagement Scale (AES), the Meaning of Education Scale (MOE), the Social Hope Scale (SOS), and the Academic Avoidance Scale (AAS). Data were analyzed using structural equation modeling (SEM) with SPSS-22 and AMOS-24 software.Results showed that the direct paths from social hope (β = 0.42, p < .001) and meaning in education (β = 0.61, p < .001) to academic engagement, and from engagement to academic avoidance (β = 0.44, p < .001), were significant. However, direct paths from social hope and meaning in education to academic avoidance were not significant, while indirect effects through academic engagement were. The model demonstrated a good fit. Overall, enhancing students’ academic engagement by fostering social hope and strengthening meaning in education can effectively reduce academic avoidance.

کلیدواژه‌ها English

Academic Avoidance
Academic Engagement
Meaning of Education
Social Hope
فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 29 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 04 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 13 بهمن 1404
  • تاریخ اولین انتشار 04 مرداد 1405
  • تاریخ انتشار 04 مرداد 1405