اثربخشی الگوی کوتاه مدت "درمانگری چندبُعدی معنوی (SMP)" بر افزایش بهزیستی روان‌شناختی مبتلایان به نشانگان افسردگی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای روان شناسی سلامت، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج،ایران.

2 استاد گروه روان‌شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران، ایران

3 استاد گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، کرج، ایران

4 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، کرج، ایران

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر الگوی کوتاه‌مدت درمانگری چندبُعدی معنوی (SMP) بر افزایش بهزیستی روان‌شناختی مبتلایان به افسردگی بود. طرح پژوهش از نوع نیمه‌تجربی، با روش پیش‌آزمون، پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری را 48 نفر از مبتلایان به افسردگی مراجعه‌کننده به مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مرکز مشاوره با رویکرد دینی حرم مطهر تشکیل دادند که براساس جدول مورگان 40 مراجع (25 زن، 15 مرد) از طریق نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جای گرفتند. ابزار پژوهش پرسشنامه بهزیستی روان‌شناختی ریف (RPWB) بود. گروه آزمایش 12 جلسه یک‌ساعت‌و‌نیم مداخله را دریافت کردند. نتایج تحلیل کواریانس نشان داد، بعد از مداخله در مؤلفه بهزیستی روان‌شناختی، افزایش معناداری وجود داشت (001/0P<). یافته‌ها نشان داد که روان درمانگری چندبُعدی معنوی (SMP) می‌تواند با فعال‌سازی بُعد معنوی مراجعان و به‌تبع آن، با شکل‌گیری چارچوب اعتقادی در برابر چالش‌های شناختی و ترغیب آن‌ها به سبک زندگی سالم و افزایش هدفمندی، امید و رضامندی از زندگی، به‌عنوان روشی مفید و کارآمد برای ارتقاء بهزیستی روان‌شناختی مراجعان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of the Short-Term Pattern of Spiritually Multidimensional Psychotherapy (SMP) on Increasing Psychosocial Well-Being of Patients with Depression Syndrome

نویسندگان [English]

  • Morteza Rohani 1
  • Masoud Janbozorgi 2
  • Hasan Ahadi 3
  • mohammadreza Beliad 4
1 Ph.D. in health Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran.
2 Psychology Department, Research Institute of Hawzah and University
3 Department of Health Psychology, Faculty of Psychology, Islamic Azad University, Karaj, Iran
4 Department of Psychology, Faculty of Psychology, Islamic Azad University, Karaj, Iran.
چکیده [English]

This study aimed to investigate the effectiveness of the short-term pattern of Spiritually Multidimensional Psychotherapy (SMP) on increasing psychological well-being of patients with depression syndrome. This study was semi-experimental with a pre-test and post-test design and a control group. The Statistical population  of the study was 48 people, the depressed patients referring to the counseling center of Mashhad University of Medical Sciences and the Religious Counseling Center of Holy Shrine. According to Morgan's table, 40 patients (n=25 women, n=15 men) were selected through availability sampling and randomly placed into exprimental and control groups. The questionnail used in this study was Ryff psychological well being (1989). The exprimental group received 12 one-half-hour sessions of psychotherapy .The results of covariance analysis showed that there was a significant increase in psychological well-being component after intervention(P<0/001).The findings also showed that Spiritually Multidimensional Psychotherapy (SMP) can be activated by the spiritual dimension of the clients and consequently by forming a belief framework against cognitive challenges and encouraging them to lead a healthy lifestyle as well as inreasing their goals in life, hope and life satisfaction.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spiritually Multidimensional Psychotherapy
  • Psychosocial Well-Being
  • Depression
باقری، م.، طهماسیان،ک.، و مظاهری، م. (1397). اثربخشی برنامه ترکیبی والدگری ذهن‌آگاهانه و آموزش مدیریت والدین بر بهزیستی روان‌شناختی و شادکامی کودکان. مجله مطالعات روانشناسی بالینی. 8(30)، 26-1.

بزرگربفرویی، ک. (1393). اثربخشی آموزش معنویت درمانی از دیدگاه اسلامی بر بهزیستی روان‌شناختی و عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر. مجله اخلاق. 4(4)، 38-25.

پروچسکا، ج.، و نورکراس، جی. سی. (1395). نظریههای رواندرمانی. ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران: ویرایش. (انتشار به زبان اصلی، 2010)

پسندیده، ع. (1390). نظریه توحید در شادکامی. مجله روان‌شناسی و دین. 3(15). 30-1.

جان بزرگی، م. (1394). اصول روان درمانگری چندبُعدی معنوی. پژوهشنامه روانشناسی اسلامی .1(1)، 45-9.

جان بزرگی، م. (1396). درمان چندبُعدی معنوی: یک رویکرد مشاوره و درمان خداسو. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

جان‌بزرگی، م. (1395). روان درمانگری چندبُعدی معنوی: فعال‌سازی عمل معنوی و اثربخشی آن بر مشکلات روان‌شناختی مراجعان مضطرب. پژوهشنامه روانشناسی اسلامی. 2(3)، 39-8.

جان‌بزرگی، م. (1395). روان درمانگری چندبُعدی معنوی: فعال‌سازی عمل معنوی و اثربخشی آن بر مشکلات روان‌شناختی مراجعان مضطرب. پژوهشنامه روانشناسی اسلامی. 2(3)، 39-8.

جان‌بزرگی، م. (1397). اصول روان درمانگری و مشاوره با رویکرد اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

جان‌بزرگی، م.، و غروی، س. (1394). اصول درمانگری و مشاوره با رویکرد اسلامی (مفاهیم، فرایند و فنون). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

جان‌بزرگی، م. (1386). جهت‌گیری مذهبی و سلامت روان. پژوهش در پزشکی. 4(31)، 350-345.

جوادی آملی، ع. (1381). ظاهر و سیرت انسان در قرآن. قم: اسراء.

حدادی کوهساری، ا. ع.، مرادی، آ.، غباری‌بناب، ب.، ایمانی، ف. (1397). مقایسه اثربخشی معنویت درمانی مبتنی بر فرهنگ ایرانی با رویکرد شناختی- رفتاری با رویکرد کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کاهش افسردگی، اضطراب و استرس در بیماران مبتلا به درد مزمن. مجله مطالعات روانشناسی بالینی. 8(31)، 30-1.

خانجانی، م.، سهرابی، ف.، و اعظمی، ی. (1397). بررسی تأثیر برنامه ارتقای تاب‌آوری و مدیریت استرس بر بهزیستی روان‌شناختی، معنای زندگی، خوش‌بینی و رضایت از زندگی زنان بی‌سرپرست. نشریه روان پرستاری. 6(2)، 11-1.

روحانی، م.، آذربایجانی، م.، جان‌بزرگی، م.، پسندیده، ع.، ضیایی، س.، رسول‌زاده طباطبایی، ک.، حسن‌زاده، م.، بهادرخان، ج. (1396). الگوی راهبردی مشاوره با رویکرد دینی. مشهد: قدس رضوی.

روحانی، م.، جان‌بزرگی، م.، احدی، ح.، و بلیاد، م (1397). اثربخشی درمانگری چندبُعدی معنوی (SMP) بر کاهش نشانگان افسردگی. مجله روانشناسی و اسلام. 12(22)، 168-135.

روحانی، م.، رجایی، ع.، کیمیایی، س. ،ملک‌زاده، ج.، بهنام وشانی، ح. (1392). تأثیر آموزش شناختی- رفتاری دینی بر احساس ناامیدی، بی‌ارزشی و نارضایتی از زندگی در پرستاران. فصلنامه مدیریت ارتقاء سلامت. 2(3)، 55-45.

شریفی‌نژاد رودانی، ر.، و شهبازی، م. (1397). اثربخشی درمان‌شناختی رفتاری بر بهزیستی روان‌شناختی و تحریفات شناختی نوجوانان شهر اهواز. مجله روشها و مدلهای روانشناختی. 2(33)، 123-107.

صفایی‌راد، ا.، کریمی، ل.، شمسی، ن.، و احمدی طاهور، م. (1389). رابطه بهزیستی معنوی و سلامت روان در دانش‌آموزان. مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی سبزوار. 17(4)، 280-274.

عزیزی، ا.، و محمدی، ج. (1395). اثربخشی گروه درمانی دیالکتیکی بر ادراک استرس و افسردگی. مجله دانشگاه علوم پزشکی اردبیل. 16(1)، 104-95.

عسگری، ص. (1395). اثربخشی معنویت درمانی با تأکید بر آموزه‌های دینی اسلام بر بهزیستی زندگی و سازگاری در سالمندان. مجله روانشناسی پیری. 2(4)، 291-281.

فرقانی، م.، نوری، ن.، و شیخ شعاعی، ا. (1393). نگاهی به روان‌شناسی اسلامی. قم: پژوهشکده عالی و دانشگاه.

گلپرور، م.، احمدی، ع.، و جوادیان، ز. (1393). رابطه بین مؤلفه‌های سرمایه معنوی و بهزیستی روان‌شناختی و بهزیستی معنوی. مجله تحقیقات روانشناسی. 2(34)، 52-30.

گنجی،م .، و گنجی، ح. (1393). آسیبشناسی روانی براساس DSM5. تهران: ساوالان.

منتظری، س.، آقایی جوشوقانی، آ.، و گل‌پرور، م. (1397). مقایسه اثربخشی مدیریت شناختی- رفتاری مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان مبتنی بر فرزندخواندگی بر بهزیستی روان‌شناختی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس. مجله صدرا پزشکی. 7(1)، 74-59.

میرزایی، س.، نجارپوریان، س.، نعیمی، ا.، و سماوی، س. (1397). تدوین الگوی بهزیستی روان‌شناختی مبتنی بر رهیافت‌های نهج‌البلاغه. فصلنامه فرهنگ مشاوره و رواندرمانی. 9(34)، 26-1.

میرزایی، س.، نجاریان، س.، نعیمی، ا.، و سماوی، ا. (1397). تدوین الگوی بهزیستی روان‌شناختی مبتنی بر رهیافت‌های نهج‌البلاغه. مجله مشاوره و رواندرمانی. 9(34)، 26-1.

میگی، ک.، احدی، ا.، شریفی، ح.، پاشا، ح.، و جزایری، م. (1389). اثربخشی رفتار دیالکتیک درمانی با دارودرمانی در مقایسه با دارودرمانی در کاهش افکار خودکشی در بیماران مبتلا به ابتکار عمل خودکشی افسردگی اساسی. مجله روانشناسی کاربردی. 4(16)، 41-25.

نادری، ف.، عسگری، پ.، روشن، ک.، و مهری آدریانانی، م. (1388) رابطه هوش معنوی و هوش هیجانی با رضایت از زندگی سالمندان. مجله اکتشافات جدید در روانشناسی. 5(13)، 138-127.

نقدی، م.، و عناصری، م. (1397). اثربخشی امید درمانی بر بهزیستی روان‌شناختی و تاب‌آوری در بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه. نشریه روانپرستاری. 6(4)، 56-49.

نقی نسب اردهانی، ف.، جاجرمی،. م.، و محمدی‌پور، م. (1397). اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‌مدار بر عملکرد ازدواج و بهزیستی روان‌شناختی زنان دارای تعارضات زناشویی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان. 20(3)، 10-1.

وحیدی، ز.، و غفاری هرندی، ر. (1396). پیش‌بینی بهزیستی روان‌شناختی براساس مؤلفه‌های سرمایه روان‌شناختی و مؤلفه‌های نگرش معنوی. مجله روانشناسی مثبت. 1(4)، 64-51.

References

Asrow, A. B., Puchalski, C. M., & Sulmasy, D. P. (2001). Religion, spirituality, and health care: social, ethical, and practical consideration. American Journal of Medicinal. 110(4), 283-287.

Beck, A. T., & Weishar, M. E. (2014). "Cognitive Therapy", In: Corsini, R. J.,edding,D. (Eds.). Current Psychotherapies (10th), Brooks/ Cole.

Brenda, R., Jackson, C. S., & Bergeman. (2011). How Does Religiosity Enhance Well-Being? The Role of Perceived Control. Psychology of Religion and Spirituality.3(2), 149-161.

Brill hart, B. (2005). A study of spiritual and life satisfaction among person with spinal cord injury. Rehabiitation Nursing: The Official Journal of the Association of Rehabilitation Nurses. 30(1), 31-34.

Delle Fave., A., Brdar. I., Freire T., Vella-Brodrick D., & Wissing M. P. (2011). The eudaimonic and hedonic components of happiness: Qualitative and quantitative findings. Social Indicators Research: An International and Interdisciplinary Journal for Quality-of-Life Measurement. 100(2), 185-207.

Exline, J.J. (2008). Beliefs about God and forgiveness in a Baptist church sample. Journal of Psychology and Christianity. 27(2), 131-139.

Fabricator, A. P., & Fenzel, M. (2000). Personal Spirituality as a Moderator of the Relationship between Stressors and Subjective Well-Being. Journal of Psychology and Theology. 28(3), 221-228.

Fisher, P. L., & Wells, A. (2008). Metacognitive therapy for obsessive-compulsive disorder: A case series. Journal of Behavior therapy and Experimental Psychiatry, 39(2), 117-132.

Haaga, D. A. F.,Dryden, W., & Dancey, C.P. (1991). Measurement of rational-emotive therapy in outcome studies. Journal of Rational-Motive and Cognitive-Behavior Therapy. 9(2), 73-93.

Ho, M. Y., Cheung, F. M., & Cheung, S. F. (2010). The Effectiveness of Spirituality training and optimism in promoting well-being. Journal of Personality and Individual Differences. 48(5), 658-663.

Julien, D., O’Connor, K. P., Aardema, F., & Todorov, C. (2006). The specificity of belief domains in obsessive-compulsive disorder subtypes. Personality and Individual Differences. 41(7), 1205-1216.

Kalantarkousheh, S. M., & Navarbafi, F. (2012). Reliability and Exploratory Factor Analysis of Psychological. Science Series Data Report. 4(1), 11-27

Kendler, K. S., Liu, X. Q., Gardner, C. O., McCullough, M.E., Larson, D., & Prescott, C.A.(2003). Dimensions of religiosity and their relationship to lifetime psychiatric and substance use disorders. Am J Psychiatry.160(3), 496-503.

Koenig, H. G., McCullough, M. E., & Larson, D. B. (2001). Handbook of religion and health. New York Oxford University Press.

Linley, P. A. (2009). Measuring happiness: The higher order factor structure of subjective and psychological well-being measures. Personality and Individual Differences. 47(8),878-884.

Nibedita, J, Shraddha, D., & Himansu, K. D. (2018). Quality of Life, Psychological Well-Being and Depression among Elderly: a Co relational Study. Global Journal of Intellectual & Developmental Disabilities. Research Article. 4(2), 1-6.

Paragament, K. I. (1997). The psychology of religion and coping. New York: Guilford Press.

Polman, C. H., Reingold, S. C., Banwell, B., Clanet, M., Cohen, J. A., Filippi, M., Fujihara, K., Havrdova, E., Hutchinson, M., Kappos, L., Lublin, F. D., Montalban, X., O'Connor, P., Sandberg-Wollheim, M., Thompson, A. J., Waubant, E., Weinshenker, B., & Wolinsky, J. S. (2011). Diagnostic criteria for multiple sclerosis. Revisions to the McDonald Criteria. 69(2), 292-302.

Priester, P. E. (2001). Cognitive behavioral treatment of obsessive-compulsive disorder with religious feature, Proceedings of the international congress on Religion and Mental Health, 24-47, Tehran, Iran 2001. P. 139.

Robins, L. N. (1984). Psychiatric epidemiology. Arch Gen Psychiatry. 41(10), 33-931.

Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything or is it? Exploration on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology .57(14), 1069-1081.

Ryff, C. D. (2002). Optimizing Well-Being: The Empirical Encounter of Two Traditions. Journal of Personality and Social Psychology. 82(6), 1007-1022.

Ryff, C. D., & Singer, B. (2006). Best news yet on the six-factor model of well-being, Journal of Social Science Research. 35(17), 1103-1119.

Ryff, C. D., & Singer, B. H. (1996). Psychological well-Being: Meaninig, Measurement, and Implications for Psychotherapy Research. Journal of psychotherapy and Psychosomatics. 65(1), 14-23.

Ryff, C. D., Singer, B. H., & Love, G. D. (2004). Positive health: Connecting well-being with biology, Philosophical Transactions of the Royal Society of London, B: Bio Sci, 359(1449), 1383-1394.

Saundra, H. S., & Hughey, A. W. (2003). African American Women at Mid life: The Relationship between Spirituality and life Satisfaction. Journal of African American Women. 18(2), 133-147.

Seligman, M. E. (2002). Authentic happiness: Using the new positive psychology to realize your potential for lasting fulfillment. New York: Simon and Schuster.

Seligman, M. P., & Roznahadan, N. (2000). Psychological Pathology, Tehran: Publishing Institute of Delavaran.

Shelley, E. T. (2016). Health Psychology, Published by McGraw-Hill Education, 2 Penn Plaza, New York, NY 10121. Copyright © 2015 by McGraw-Hill Education.

Tolin, D. F., Brady, R. E., & Hannan, S. E. (2008). Obsessional beliefs and symptoms of obsessive-compulsive disorder in clinical sample. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment. 30(1), 31-42.

Vaccaro, B. (2007). Spirituality in the Treatment of a Man with Anxiety and Depression. Southern Medical Journal. 100(6), 626-628.

Vilagut, G., Forero, C. G., Barbaglia, G., & Alonso, J. (2016). Screening for Depression in the eneral Population with the Center for Epidemiologic Studies Depression (CES-D): A Systematic Review with Meta-Analysis. PLoS ONE. 11(5), 0155431.

Wells, A. (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression. New York: Guilford.

Wissing, M. P., & Du Toit, M. M. (1994). Relations of NEO-PI-R dimentions (NEO-FFI) to sense of coherence (SOC) and other measures of psychological well-being. Paper presented at the 23rd Internationa Congress of Applied Psycholgoy, Madrid.

Zhou. X., Li, J., Gu, W., Wang, J., Zhu, Y., Zhang, G., Ding, Y., & Tang, Y. (2017). Prevalence and associated factors of anxiety and depression among patients with chronic respiratory diseases in eight general hospitals in Jiangsu Province of China: Across-sectiona.