فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی

فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی

اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر کیفیت زندگی و استرس ادراک‌شدۀ افراد مبتلا به بیماری عروق کرونری قلب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
اعظم عاشوری 1
حمزه احمدیان 2
شهرام همایونفر 3
1 گروه روان‌شناسی عمومی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
2 استادیار گروه روانشناسی عمومی، دانشکده علوم انسانی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
3 گروه تخصصی قلب و عروق، دانشکدۀ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران.
10.22059/japr.2024.360100.644637
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر کیفیت زندگی و استرس ادراک‌شدۀ افراد مبتلا به بیماری عروق کرونری قلب انجام گرفت. پژوهش از لحاظ هدف کاربردی بود و به روش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه و دورۀ پیگیری دوماهه انجام شد. جامعۀ آماری پژوهش را افراد مبتلا به بیماری عروق کرونری قلب مراجعه‌کننده به بیمارستان‌های قلب شهرستان همدان در بهار 1402 تشکیل دادند. در این پژوهش 27 بیمار مبتلا به عروق کرونری قلب (21 مرد و 6 زن) به روش نمونه‌گیری داوطلبانه انتخاب و به شیوۀ تصادفی در گروه‌های آزمایش و گواه جایگزین شدند (14 نفر در گروه آزمایش و 13 نفر در گروه گواه). گروه آزمایش مداخلۀ شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی را طی هشت هفته در هشت جلسۀ 90 دقیقه‌ای دریافت کردند. در این پژوهش از پرسشنامۀ کیفیت زندگی (QLQ) و پرسشنامۀ استرس ادراک‌شده (PSQ) استفاده شد. داده‌ها با تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بنفرونی با نرم‌افزار آماری SPSS-23 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر کیفیت زندگی (32/11=F) و استرس ادراک‌شدۀ (46/67=F) مبتلایان به بیماری عروق کرونری قلب تأثیر معنادار دارد. براساس یافته‌های پژوهش، شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی با بهره‌گیری از فعالیت‌ها و نگرش ذهن‌آگاهانه و پرداختن به احساسات و هیجان و شناخت‌های مشکل‌ساز می‌تواند به‌عنوان درمانی کارآمد برای بهبود کیفیت زندگی و کاهش استرس ادراک‌شدۀ مبتلایان به بیماری عروق کرونری قلب استفاده شود.
کلیدواژه‌ها
استرس ادراک‌شده
بیماری عروق کرونری قلب
شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی
کیفیت زندگی

عنوان مقاله English

Efficacy of Mindfulness-Based Cognitive Therapy on the Quality of Life and Perceived Stress of People With Coronary Heart Disease

نویسندگان English

Azam Ashori 1
Hamzeh Ahmadian Ahmadian 2
Shahram Homayonfar 3
1 Department of General Psychology, Sanandaj Branch, Islamic Azad University, Sanandaj, Iran.
2 Assistant Professor, Department of General Psychology, Sanandaj Branch, Islamic Azad University, Sanandaj, Iran.
3 Department of Cardiology, Faculty of Medicine, Hamedan University of Medical Sciences, Hamedan, Iran.
چکیده English

The objective of the current study was to evaluate the effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy in improving the quality of life and perceived stress of individuals with coronary heart disease. The current research was conducted with a semi-experimental method, a pre-test-post-test design, a control group, and a two-month follow-up period, with a practical purpose. The statistical population of this research consisted of patients with coronary heart disease who were referred to the heart center in Hamadan during the spring season of 2023. The experimental and control groups were randomly assigned to 14 patients in the experimental group and 13 patients in the control group, respectively. The patients with coronary heart disease were selected through a voluntarily sampling method. Mindfulness-based cognitive therapy was administered to the experimental group's patients over the course of eight weeks, with each session lasting 90 minutes. The applied questionnaires in this study included quality of life questionnaire (QLQ) and perceived stress Questionnaire (PSQ). The data from the study were analyzed through repeated Mixed ANOVA and post hoc Bonferroni test via SPSS23 statistical software. The findings indicated that mindfulness-based cognitive therapy has significant effect on the quality of life (F=32.11) and perceived stress (F=46.67) of individual with coronary heart disease. The results of the current study suggest that mindfulness-based cognitive therapy is a highly effective approach to improving the quality of life and reducing the perceived stress of individuals with coronary heart disease. This is achieved by engaging in mindful activities and attitudes, as well as addressing feelings and problem-making emotions and cognitives.

کلیدواژه‌ها English

Coronary Heart Disease
Mindfulness-Based Cognitive Therapy
Perceived Stress
Quality of Life
اصلی آزاد، م.، منشئی، غ.، و قمرانی، ا. (1398). تأثیر درمان ذهن‌آگاهی بر تحمل ابهام و درآمیختگی فکر و عمل مبتلایان به اختلال وسواس بی‌اختیاری. سلامت روان کودک، 6(1)، 94-83. http://childmentalhealth.ir/article-1-466-fa.html
آجدانی، ع.، عبدی، ح.، و آقایی، ح. (1400). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر استرس و تعادل در مردان سالمند. تحقیقات علوم رفتاری، 19(1)، 180-172. http://dorl.net/dor/20.1001.1.17352029.1400.19.1.2.9
ساکنی، ز.، فراهانی، س.، اسحاقی مقدم، ف.، رفیعی پور، ا.، جعفری، ط.، و لطفی، پ. (1398). اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر بهبود تجربۀ خشم و شفقت به خود در بیماران سرطانی. مطالعات روانشناسی بالینی، 10(36)، 23-1. https://doi.org/10.22054/jcps.2020.46588.2193
شالیکاری، م.، میرزائیان، ب.، پرهون، ه.، و پرهون، ک. (1400). تأثیر شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر کیفیت زندگی، فعال‌سازی رفتاری و تنظیم شناختی هیجان زنان دارای اختلال افسردگی با علائم ناکافی. پژوهش پرستاری ایران، 16(2)، 23-37.http://ijnr.ir/article-1-2398-fa.html
علیپور شهیر، م.، اصفهانی خالقی، آ.، عرب زاده، م.، و علیپور شهیر، ب. (1400). تأثیر آموزش ذهن‌آگاهی بر استرس، شادکامی و امید به زندگی بیماران قلبی-عروقی. علوم پزشکی رازی، 28(3)، 30-19. http://rjms.iums.ac.ir/article-1-6032-fa.html
نجات، س.، منتظری، ع.، هلاکویی نایینی، ک.، محمد، ک.، و مجدزاده، س.ر. (1385). استانداردسازی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (WHOQOL-BREF): ترجمه و روان سنجی گونۀ ایران. فصلنامه دانشکده بهداشت و بهداشت تحقیقات بهداشتی، 4(4)، 12-1. http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-187-fa.html
نصیری کالمرزی، ر.، مرادی، ق.، اسمائی‌مجد، س.، و خان‌پور، ف. (1397). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر کیفیت زندگی و ذهن‌آگاهی مبتلایان به بیماری آسم. روان‌شناسی و روانپزشکی شناخت، 5(5)، 14-1. http://dorl.net/dor/20.1001.1.25886657.1397.5.5.8.9
References
Ajdani, A., Abdi, H., Aghai, H. (2021). The effectiveness of mindfulness based cognitive therapy on stress and balance in older men. Journal of Research in Behavioural Sciences, 19(1), 172-180. http://dx.doi.org/10.52547/rbs.19.1.172 (In Persian)
Alipour Shahir, M., Esfahani Khaleghi, A., Arabzadeh, M., & Alipour Shahir, B. (2021). Effectiveness of mindfulness on stress, happiness and hope in patients with cardiovascular disease. Razi Journal of Medical Sciences, 28(3), 19-30. http://rjms.iums.ac.ir/article-1-6032-en.html (In Persian)
Asli Azad, M., Manshaei, G., Ghamarani, A. (2019). The effect of mindfulness therapy on tolerance of uncertainty and thought-action fusion in patients with obsessive-compulsive disorder. Journal of Child Mental Health, 6(1), 83-94. http://dx.doi.org/10.29252/jcmh.6.1.8 (In Persian)

Barnhofer, T. (2019). Mindfulness training in the treatment of persistent depression: Can it help to reverse maladaptive plasticity? Current Opinion in Psychology, 28, 262-267. doi.org/10.1016/j.copsyc.2019.02.007

Bonomi, A. E., Patrickm, D. L., Bushnell, D. M., & Martin, M. (2000). Validation of the United States' version of the world Health Organization Quality of Life (WOQOL) instrument. Journal of Clinical Epidemiology, 53(1), 1-12. https://doi.org/10.1016/S0895-4356(99)00123-7
Capobianco, L., Reeves, D., Morrison, A. P., & Wells, A. (2018). Group metacognitive therapy vs. mindfulness meditation therapy in a transdiagnostic patient sample: A randomised feasibility trial. Psychiatry Research, 259, 554-561. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2017.11.045

Carney, K. M. B., Guite, J. W., Young, E. E, & Starkweather, A. R. (2021). Investigating key predictors of persistent low back pain: A focus on psychological stress. Applied Nursing Research, 58, 151406. https://doi.org/10.1016/j.apnr.2021.151406

Catabay, C. J., Stockman, J. K., Campbell, J. C., & Tsuyuki, K. (2019). Perceived stress and mental health: The mediating roles of social support and resilience among black women exposed to sexual violence. Journal of Affective Disorders, 259, 143-149. https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.08.037

Cohen, S., Kamarak, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal Health Social Behavior, 24(4), 385-396. https://doi.org/10.2307/2136404
Crosswell, A. D., Moreno, P. I., Raposa, E. B., … & Bower, J. E. (2017). Effects of mindfulness training on emotional and physiologic recovery from induced negative affect. Psychoneuroendocrinology, 86, 78-86. https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2017.08.003
Day, M. A., & Thorn, B. E. (2017). Mindfulness-based cognitive therapy for headache pain: An evaluation of the long-term maintenance of effects. Complementary Therapies in Medicine, 33, 94-98. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2017.06.009

Farquhar, J. M., Stonerock, J. L., & Blumenthal, J. A. (2018). Treatment of anxiety in patients with coronary heart disease: A systematic review. Psychosomatics, 59(4), 318-332. https://doi.org/10.1016/j.psym.2018.03.008

Freene, N., McManus, M., Mair, T., Tan, R., & Davey, R. (2022). Association of device-measured physical activity and sedentary behaviour with cardiovascular risk factors, health-related quality-of-life and exercise capacity over 12-months in cardiac rehabilitation attendees with coronary heart disease. BMC Sports Science, Medicine & Rehabilitation, 14(1), 169. https://doi.org/10.1186/s13102-022-00562-7

Geva, N., & Defrin, R. (2018). Opposite effects of stress on pain modulation depend on the magnitude of individual stress response. The Journal of Pain, 19(4), 360-371. https://doi.org/10.1016/j.jpain.2017.11.011
Ghorbani, N., Bing, M. N., Watson, P. J., Davison, H. K., Mack, D. A. (2002). Self-reported emotional intelligence: Construct similarity and functional dissimilarity of higher-order processing in Iran and the United States. International Journal of Psychology, 37(5), 297-308. https://doi.org/10.1080/00207590244000098

Hohls, J. K., Beer, K., Arolt, V., Haverkamp, W., …& Ströhle, A. (2020). Association between heart-focused anxiety, depressive symptoms, health behaviors and healthcare utilization in patients with coronary heart disease. Journal of Psychosomatic Research, 131, 109958. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2020.109958

Jankovic, M., Sijtsema, J. J., Reitz, A. K., Masthoff, E. D., & Bogaerts, S. (2021). Workplace violence, post-traumatic stress disorder symptoms, and personality. Personality and Individual Differences, 168, 110-114. https://doi.org/10.1016/j.paid.2020.110410

Jiang, X., Asmaro, R., O'Sullivan, D. M., Modi, J., Budnik, E., & Schnatz, P.F. (2018). Depression may be a risk factor for coronary heart disease in midlife women <65 years: A 9-year prospective cohort study. International Journal of Cardiology, 271, 8-12. https://doi.org/10.1016/j.ijcard.2018.05.085
Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in contact: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144-156. https://doi.org/10.1093/clipsy.bpg016
Kim, C., Park, H., Schlenk, E. A., Kang, S., & Seo, E. J. (2019). The moderating role of acculturation mode on the relationship between depressive symptoms and health-related quality of life among international students in Korea. Archives of Psychiatric Nursing, 33(6), 192-197. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2019.08.003
Kocovski, N. L., Rebecca, J. E. F., Meagan, A. B., MacKenzie, B., & Rose, A. L. (2019). Self-help for social anxiety: Randomized controlled trial comparing a mindfulness and acceptance-based approach with a control group. Behavior Therapy, 50(4), 696-709. https://doi.org/10.1016/j.beth.2018.10.007
Koh, M., Lim, K., Fong, S., Khor, S., & Tan, C. (2021). Impact of COVID-19 on quality of life in people with epilepsy, and a multinational comparison of clinical and psychological impacts. Epilepsy & Behavior, 117, 107849. https://doi.org/10.1016/j.yebeh.2021.107849

Kotova, Y., Zuikova, A., Shevcova, V., Pashkov, A., Strahova, N., & Krasnorutskaya, O. (2021). Markers of oxidative stress in patients with coronary heart disease and dyslipidaemia. Atherosclerosis, 331, 197. https://doi.org/10.1016/j.atherosclerosis.2021.06.603

Lee, M., Park, S., & Lee, K. S. (2020). Relationship between morbidity and health behavior in chronic diseases. Journal of Clinical Medicine, 9(1), 121. https://doi.org/10.3390/jcm9010121

Leibovitz, T., Shamblaw, A. L., Rumas, R., & Best, M. W. (2021). COVID-19 conspiracy beliefs: Relations with anxiety, quality of life, and schemas. Personality and Individual Differences, 175, 110704. https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.110704

Martin, M., Henrich, J., & Gjelsvik, B. (2020). Theoretical and therapeutic implications of a randomised clinical trial of mindfulness-based cognitive therapy for women with Irritable Bowel Syndrome. Journal of Psychosomatic Research, 133, 110063. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2020.110063

Moran, K., Ommerborn, M. J., Blachshear, C. T., Sims, M., & Clark, C. R. (2019). Financial stress and risk of coronary heart disease in the Jackson heart study. American Journal of Preventive Medicine, 56(2), 224-231. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2018.09.022

Nasiri Kalmarzi, R., Moradi, G., Asmayee Majd, S., & Khanpuor, F. (2018).The effect of mindfulness-based cognitive therapy on mindfulness and quality of life for patients with asthma. Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry, 5(5), 1-14. http://dx.doi.org/10.29252/shenakht.5.5.1 (In Persian)
Nejat, S., Montazeri, A., Holakouie Naieni, K., Mohammad, K., & Majdzadeh, S. (2006). The World Health Organization Quality of Life (WHOQOL-BREF) questionnaire: Translation and validation study of the Iranian version. Journal of School of Public Health and Institute of Public Health Research, 4(4), 1-12. http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-187-en.html (In Persian)
Sakeni, Z., Farahani, S., Eshaghi Moghaddam, F., Rafieipour, A., Jaafari, T., & Lotfi, P. (2019). The effectiveness of mindfulness training on improving the experience of anger and self-compassion in cancer patients. Clinical Psychology Studies, 10(36), 1-23. https://doi.org/10.22054/jcps.2020.46588.2193 (In Persian)
Sforzini, L., Pariante, C. M., Palacios, J. E., Tylee, A., …& Nikkheslat, N. (2019). Inflammation associated with coronary heart disease predicts onset of depression in a three-year prospective follow-up: A preliminary study. Brain, Behavior, and Immunity, 81, 659-664. https://doi.org/10.1016/j.bbi.2019.07.023
Shalikari, M., Mirzaian, B., Parhoon, H., & Parhoon, K. (2021). The effect of mindfulness based cognitive therapy on quality of life, behavioral activation, and cognitive emotion regulation in women’s with insufficient depressive symptom disorder. Iranian Journal of Nursing Research, 16(2), 23-37. http://ijnr.ir/article-1-2398-en.html (In Persian)

Shallcross, A. J., Duberstein, Z. T., Sperber, S. H., … & Spruill, T. M. (2021). An open trial of telephone-delivered mindfulness-based cognitive therapy: Feasibility, acceptability, and preliminary efficacy for reducing depressive symptoms. Cognitive and Behavioral Practice, 29(2), 280-291. https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2020.12.004

Sladek, M. R., Doane, L. D., Luecken, L. J., & Eisenberg, N. (2016). Perceived stress, coping, and cortisol reactivity in daily life: A study of adolescents during the first year of college. Biological Psychology, 117, 8-15. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2016.02.003
Tao, S., Geng, Y., Li, M., Ye, J., & Liu, Z. (2022). Effectiveness of mindfulness-based stress reduction and mindfulness-based cognitive therapy on depression in poststroke patients-A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Psychosomatic Research, 163, 111071. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2022.111071
Walker, L., & Colosimo, K. (2011). Mindfulness, self-compassion and happiness in non- mediators: A theoretical and empirical examination". Personality and Individual Differences, 50(2), 222-227. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.09.033

Wardoku, R., Blair, C., Demmer, R., & Prizment, A. (2019). Association between physical inactivity and health-related quality of life in adults with coronary heart disease. Maturitas, 128, 36-42. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2019.07.005

 
فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی
دوره 17، شماره 3
پاییز 1405
صفحه 291-304

  • تاریخ دریافت 09 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 20 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 12 اسفند 1402
  • تاریخ اولین انتشار 12 اسفند 1402
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1405