فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی

مقایسۀ اثربخشی آموزش مبتنی بر الگوی توسعۀ راهبرد خودتنظیمی‎ ‎و آموزش راهبردهای شناختی براساس مدل ‏انگلرت بر کاهش اختلال نوشتن دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری خاص

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. ‏

2 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. ‏

3 گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. ‏

4 ‏4.‏ گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. ‏

چکیده

هدف پژوهش حاضر، مقایسۀ اثربخشی آموزش راهبرد خودتنظیمی و آموزش راهبردهای شناختی بر کاهش اختلال نوشتن دانش‏آموزان مبتلا به اختلال یادگیری خاص بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل همراه با مرحلۀ پیگیری دوماهه بود. جامعۀ آماری کلیۀ دانش‌آموزان پسر مبتلا به اختلال یادگیری خاص شهر تهران در سال 1401 بودند. به روش نمونه‌گیری دردسترس، 45 پسر انتخاب و در دو گروه آزمایش (هر گروه 15 نفر) و یک گروه کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. سپس گروه‌های آزمایش تحت آموزش راهبردهای خودتنظیمی و راهبردهای شناختی قرار گرفتند. از پرسشنامۀ اختلالات یادگیری (CLDQ) و آزمون اختلال نوشتن (FWDT) به‌منظور گردآوری اطلاعات استفاده شد. تحلیل داده‏های از به‌دست‌آمده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر با نرم‌افزار SPSS نسخۀ 24 صورت گرفت. نتایج نشان داد هردو مداخله در مرحلۀ پس‌آزمون و پیگیری نسبت به گروه کنترل، اثربخشی معناداری بر کاهش اختلال نوشتن داشته است (0/05>P). نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی نیز مشخص کرد آموزش راهبردهای خودتنظیمی اثربخشی بیشتری بر کاهش اختلال نوشتن دارد (0/05>P). براساس نتایج پژوهش حاضر، این مداخلات بر کاهش اختلال نوشتن دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص مؤثر است؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود آموزش مبتنی بر خودتنظیمی و آموزش راهبردهای شناختی ‌‌به‌عنوان راهبردهایی مؤثر به مربیان مراکز اختلالات یادگیری خاص آموزش داده شود تا این مربیان در مداخلات خود این راهبردها را به‌کار گیرند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Comparison of Effectiveness of Training Based on Self-Regulated ‎Strategy Development‏ ‏Model and Cognitive Strategies Training Based on ‎Englert Model on Writing Disorder of Pupils with Special Learning ‎Disorder

نویسندگان [English]

  • Saeede Fatahi 1
  • Reza Ghorban Jahromi 2
  • Norali Farokhi 3
  • Ismail Sadipour 4

1 Department of Psychology, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Science and Research Branch, Islamic Azad ‎University, Tehran, Iran.‎‏ ‏

2 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

3 Department of Evaluating and Measuring, Faculty of Psychology and Education, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran. ‎

4 Department Educational Psychology, Faculty of Psychology and Education, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran. ‎

چکیده [English]

This study aimed to compare the effectiveness of training based on self-regulated strategy development model and cognitive strategies training on writing disorder of pupils who suffer from special learning disorder. This semi-experimental study was conducted with a pretest-posttest design with control group and follow-up 2 month. The statistical population comprised of all students who have special learning disorder in Tehran city in year 2022. Employing convenience sampling method, 45 male pupils were selected and classified into two experimental groups and one control group (each group contained 15 students). The experimental groups underwent self-regulation and cognitive strategies training. In order to gather data, Colorado Learning Difficulties Questionnaire (CLDQ), Fallahchay Writing Disorder Test (FWDT) were utilized. Analysis of variance with repeated measures was conducted via SPSS-24. The results suggested that strategies training in post-test and follow-up had a significant effect on writing disorder (P<0.05). In addition, the results of Bonferroni post-hoc test demonstrated that self-regulation strategies was more effective in writing disorder (P<0.05). According to the results of the present study, these interventions are effective in reducing the writing disorder of pupils that have special learning disorders. Therefore, it is suggested that, as an effective strategy, training based on self-regulated strategy development model and cognitive strategies training be taught to the instructors of special learning disorders centers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cognitive Strategies
  • Self-Regulation Strategies
  • Special Learning Disorder
  • Writing Disorder.‎
احمدیان، ر.، فتحی آذر، ا.، و میرنسب، م. (1396). اثربخشی راهبردهای خودتنظیمی بر افزایش عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان ابتدایی دارای اختلال ریاضی. نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 4(147)، 18-9. http://exceptionaleducation.ir/article-1-1118-fa.html
برنجی جلالی، و.، غفاری، ع.، بیرامی، م.، و تکلوی، س. (1400). اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر مهارت‌های خواندن و نوشتن در دانش‌آموزان مبتلا به اختلالات یادگیری. نشریه خانواده درمانی کاربردی، 2(1)، 291-277. https://doi.org/10.61838/kman.aftj.2.1.15
بهرامی، ف.، آدم‌زاده، ف.، و مختاری، س. (1390). تأثیر دو روش آموزش راهبردهای شناختی براساس مدل انگلرت و مدل سکستون در کارآمدی بیان نوشتاری دانش‌آموزان ابتدایی با علائم اختلال نوشتن. فصلنامه کودکان استثنایی، 11(1)، 32-23. http://joec.ir/article-1-249-fa.html
پورتقی‌آبادی، ح.، طالع‌پسند، س.، و نظیفی، م. (1398). تأثیر راهبرد کپی، پوشش و مقایسه بر بهبود املای دانش‌آموزان ابتدایی با ناتوانی نوشتن. نشریه ناتوانی‌های یادگیری، 8(3)، 73-49. https://jld.uma.ac.ir/article_788.html
جعفری، ف.، ارجمندنیا، ع.، و رستمی، ر. (1400). تأثیر برنامۀ توانبخشی عصب-روان‌شناختی بر حافظۀ فعال و بازداری پاسخ دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری نوشتن. فصلنامه علوم روانشناختی، 20(98)، 246-233. http://dorl.net/dor/20.1001.1.17357462.1400.20.98.3.2
حاجلو، ن.، و رضایی شریف، ع. (1392). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامۀ مشکلات یادگیری کلورادو. مجله علمی و پژوهشی اختلال‌های یادگیری، 1(1)، 43-24. https://jld.uma.ac.ir/article_88.html
زینی، م.، بلوچی انارکی، م.، رضایی، س.، و ملاجعفری، ع. (1395). اثربخشی راهبرد قصه‌درمانی، در کاهش خطاهای املایی دانش‌آموزان دارای اختلال نوشتاری (دیکته). مجله مطالعات ناتوانی، 6(1)، 20-15. http://dorl.net/dor/20.1001.1.23222840.1395.6.0.19.0
زینی، م.، و بلوچی انارکی، م. (1395). مقایسۀ عناصر آزمون ترسیم آدمک در کودکان با و بدون اختلال نوشتاری. فصلنامه سلامت روان کودک، 3(1)، 120-109. http://childmentalhealth.ir/article-1-87-fa.html
فتاحی، س.، قربان جهرمی، ر.، فرخی، ن.، و سعدی‌پور، ا. (1402). مقایسۀ تأثیر آموزش مبتنی بر الگوی توسعۀ راهبرد خود‌تنظیمی و آموزش راهبردهای شناختی بر اساس مدل انگلرت بر عملکرد ریاضی دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری. فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، 18(72)، 226-217. https://doi.org/10.22034/jmpr.2024.17347
فلاح‌چای، ر. (1374). بررسی اختلال یادگیری خواندن و نوشتن در بین دانش‌آموزان ابتدایی. پایان نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس تهران.
محمدی، ف.، اقبالی، ع.، متعالی، ل.، و کریمی، ش. (1393). مقایسۀ اثربخشی روش گلینگهام-اورتون و روش تمرین و تکرار بر بهبود اختلال ویژۀ یادگیری نوشتن در دانش‌آموزان ابتدایی. مطالعات آموزش و آموزشگاهی، 3(10)، 117-99. https://www.magiran.com/p1809589
مرادی، م.، ماهرالنقش، م.، و ماهرالنقش، ف. (1399). اثربخشی آموزش خودگردانی یادگیری بر باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری نوشتاری. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 10(1)، 169-151. https://jld.uma.ac.ir/article_1049.html
نجفی مربویه، آ.، رزمجو، س، و دهقان، ف. (1400). بررسی اثربخشی راهبردهای خودتنظیمی بر انگیزۀ تحصیلی در یادگیری مقاله نویسی انگلیسی به عنوان زبان دوم در دانشجویان دارای نشانگان اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی. مجله مطالعات ناتوانی، 11(51)، 8-1. http://jdisabilstud.org/article-1-1986-fa.html
نعمتیان، ن.، ضرغام حاجبی، م، و نوکنی، م. (1399). اثربخشی ترکیب بازتوانی شناختی (کامپیوتری) و نوروفیدبک بر اختلال یادگیری خاص ( ریاضی، خواندن و نوشتن) در کودکان دبستانی منطقه ٥ تهران. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 17(40)، 75-54. https://doi.org/10.22111/jeps.2020.5837
نیک پی، ا، فرحبخش، س.، و یوسف‌وند، ل. (1395). تأثیر آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی (شناختی و فراشناختی) بر جهت‌گیری هدف در دانش‌آموزان دختر پایة دوم دورة متوسطة دوم با پیگیری شصت‌روزه. نشریه رویکردهای نوین آموزشی، 11(2)، 86-71. https://doi.org/10.22108/nea.2016.21382
ویسی، س.، ایمانی، ص.، و بواسحاقی، م. (1398). اثربخشی آموزش روش تدریس سکوسازی بر توانمندی‌های شناختی دانش‌آموزان مبتلا به مشکلات یادگیری: آزمون مفهوم منطقۀ تقریبی رشد ویگوتسکی. فصلنامه راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی، 1(1)، 22-1. https://www.ijpk.ir/showpaper/41515
References
Ahmadian, R., Fathi Azar, E., & Mirnasab, M. (2017). Effectiveness of self-regulation training on improvement of math performance in students with mathematics disorder. Journal of Exceptional Education, 4(147), 9-18. http://exceptionaleducation.ir/article-1-1118-en.html (In Persian)
Al-Yagon, M., Cavendish, W., Cornoldi, C., Fawcett, A. J., … & Vio, C. (2013). The proposed changes for DSM-5 for SLD and ADHD: International perspectives—Australia, Germany, Greece, India, Israel, Italy, Spain, Taiwan, United Kingdom, and United States. Journal of Learning Disabilities, 46(1), 58-72. https://doi.org/10.1177/0022219412464353
American Psychiatric Association, DSM-5 Task Force. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5™ (5th ed.). American Psychiatric Publishing, Inc.. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
Bahrami, F., Adamzadeh, F., & Mokhtari, S. (2011). Educational methods of written expression on students with learning disorder in primary schools. Journal of Exceptional Childern, 11(1), 23-32. http://joec.ir/article-1-249-en.html (In Persian)
Baranji Jalali, V., Ghaffari, A., Bayrami, M., & Taklavi, S. (2021). The effectiveness of cognitive rehabilitation therapy on reading and writing skills among students with learning disorders. Journal of Applied Family Therapy, 2(1), 277-291. https://doi.org/10.61838/kman.aftj.2.1.15 (In Persian)
Biddau, F., Brisotto, C., Innocenti, T., Ranaldi, S., Meneghello, F., D'Imperio, D., & Nordio, S. (2023). Speech and language therapy for acquired central dysgraphia in neurological patients: a systematic review to describe and identify trainings for clinical practice. American Journal of Speech-Language Pathology, 32(2), 762-785. https://doi.org/10.1044/2022_AJSLP-22-00042
Chen, J., Zhang, L. J., & Parr, J. M. (2022). Improving EFL students’ text revision with the self-regulated strategy development (SRSD) model. Metacognition and Learning, 17, 191-211. https://doi.org/10.1007/s11409-021-09280-w
Chung, P. J., Patel, D. R., & Nizami, I. (2020). Disorder of written expression and dysgraphia: Definition, diagnosis, and management. Translational Pediatrics, 9(1), 46-56. https://doi.org/10.21037/tp.2019.11.01
Chung, P., & Patel, D. R. (2015). Dysgraphia. In D. E. Greydanus, D. R. Patel, H. D. Pratt, J. L. Calles, Jr., A. Nazeer, & J. Merrick (Eds.), Behavioral pediatrics (4th ed., pp. 103–115). Nova Biomedical Books. https://psycnet.apa.org/record/2015-46796-008
Cipora, K., Santos, F. H., Kucian, K., & Dowker, A. (2022). Mathematics anxiety—where are we and where shall we go?. Annals of the New York Academy of Sciences, 1513(1), 10-20. https://doi.org/10.1111/nyas.14770
Colvin, M. K., Reesman, J., & Glen, T. (2022). Reforming learning disorder diagnosis following COVID-19 educational disruption. Nature Reviews Psychology, 1(5), 251-252. https://doi.org/10.1038/s44159-022-00052-0
Fallahchay, R. (1995). Investigation of reading and writing learning disorders among elementary school students. Master's thesis, General Psychology, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran. (In Persian)
Fatahi, S., Ghorban Jahromi, R., Farokhi, N., & Sadipor, E. (2024). The comparison of effectiveness of self-regulation training based on SRSD model and cognitive strategies training based on Englert model (POWER) on mathematical performance of students with learning disorder. Journal of Modern Psychological Researches, 18(72), 217-226. https://doi.org/10.22034/jmpr.2024.17347 (In Persian)
Görker, I., Bozatli, L., Korkmazlar, Ü., Karadağ, M. Y., ... & Turan, N. (2017). The probable prevalence and sociodemographic characteristics of specific learning disorder in primary school children in Edirne. Archives of Neuropsychiatry, 54(4), 343-352. https://doi.org/10.5152/npa.2016.18054
Graham, S., & Harris, K. R. (2003). Students with learning disabilities and the process of writing: A meta-analysis of SRSD studies. In H. L. Swanson, K. R. Harris, & S. Graham (Eds.), Handbook of learning disabilities (pp. 323–344). The Guilford Press. https://psycnet.apa.org/record/2003-02238-019
Graham, S., Harris, K. R., & McKeown, D. (2013). The writing of students with learning disabilities, meta-analysis of self-regulated strategy development, writing intervention studies, and future directions. In H. L. Swanson, K. R. Harris, & S. Graham (Eds.) Handbook of learning disabilities (2nd edn., pp. 405–438). The Guilford Press. https://psycnet.apa.org/record/2013-16874-022
Hajloo, N., & Rezaie Sharif, A. (2011). Psychometric properties of Colorado Learning Difficulties Questionnaire (CLDQ). Journal of Learning Disabilities, 1(1), 24-43. https://jld.uma.ac.ir/article_88.html?lang=en (In Persian)
Jafari, F., Arjmandnia. A. A., & Rostami, R. (2021). The effect of neuropsychological rehabilitation program on working memory and response inhibition of students with dysgraphia. Journal of Psychological Science. 20(98), 233-246. http://psychologicalscience.ir/article-1-820-en.html (In Persian)
Lazzaro, G., Battisti, A., Varuzza, C., Costanzo, F., Vicari, S., Kadosh, R. C., & Menghini, D. (2023). Specific effect of high frequency tRNS over parietal cortex combined with cognitive training on numerical cognition in children and adolescents with dyscalculia. Brain Stimulation: Basic, Translational, and Clinical Research in Neuromodulation, 16(1), 364-365. https://doi.org/10.1016/j.brs.2023.01.712
Lomibao, L. S., & Tabor, H. R. (2023). Orton-Gillingham approach as an online intervention for learners diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)-Specific Learning Disorder (SLD) in mathematics: A descriptive case study. Canadian Journal of Family and Youth, 15(1), 141-151. https://doi.org/10.29173/cjfy29900
Losinski, M., Ennis, R. P., & Shaw, A. (2021). Using SRSD to improve the fraction computations of students with and at-risk for EBD. Behavioral Disorders, 46(2), 108-119. https://doi.org/10.1177/0198742920912737
Margolis, A. E., & Milham, M. P. (2023). Integrating psychology, psychiatry, and neuroscience into clinical assessment of specific learning disorder. In A. E. Margolis, & J. Broitman (eds) Learning disorders across the lifespan: A mental health framework (pp. 271-277). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-21772-2_16
Mohammadi, F., Eghbali, A., Motaali, L., & Karimi, S. (2014). The comparison between the effectiveness of two methods, Gillingham-Orton and practice-repetition, on improvement of elementary students with dysgraphia. Educational and Scholastic Studies, 3(3), 99-117. https://www.magiran.com/p1809589 (In Persian)
Moll, K., Landerl, K., Snowling, M. J., & Schulte‐Körne, G. (2019). Understanding comorbidity of learning disorders: Task‐dependent estimates of prevalence. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 60(3), 286-294. https://doi.org/10.1111/jcpp.12965
Moradi, M., Maheronaghsh, M., & Maheronaghsh, F. (2020). The effectiveness of self-related training learning on motivation beliefs and self-related learning strategies of students with written learning disorder. Journal of Learning Disabilities, 10(1), 151-169. https://jld.uma.ac.ir/article_1049.html (In Persian)
Naeimian, N., Zarqam Hajabi, M., & Nokani, M. (2020). The effectiveness of a combination of cognitive (computer) and neurofeedback rehabilitation on specific learning disabilities (math, reading and writing) in primary school children in Tehran's District 5. Journal of Educational Psychology Studies, 17(40), 54-75. https://doi.org/10.22111/jeps.2020.5837 (In Persian)
Najafi Marboyeh, A., Razmjoo, S. A., & Dehghan, F. (2021). Self-regulation strategies on academic motivation in learning english essay writing in students with attention-deficit/hyperactivity disorder. Middle Eastern Journal of Disability Studies, 11(51), 51-58. http://jdisabilstud.org/article-1-1986-en.html (In Persian)
Nikpay, I., Farahbakhsh, S., & Yousefvand, L. (2016). The effect of self-regulated learning strategies (cognitive and meta cognitive) on goal orientation in second grade girl high school students by 60 day follows up. New Educational Approaches , 11(2), 71-86. https://doi.org/10.22108/nea.2016.21382 (In Persian)
Poortaghiabadi, H., Talepasand, S., & Nazifi, M. (2019). The effect of copy, cover and comparison strategies on improving spelling in elementary school students with writing disability. Journal of Learning Disabilities, 8(3), 49-73. https://jld.uma.ac.ir/article_788.html?lang=en (In Persian)
Ray, A. B., Graham, S., & Liu, X. (2019). Effects of SRSD college entrance essay exam instruction for high school students with disabilities or at-risk for writing difficulties. Reading and Writing, 32, 1507-1529. https://doi.org/10.1007/s11145-018-9900-3
Salas, N., Birello, M., & Ribas, T. (2021). Effectiveness of an SRSD writing intervention for low-and high-SES children. Reading and Writing, 34(7), 1653-1680. https://doi.org/10.1007/s11145-020-10103-8
The, T. P., Ngoc, T. P., Van, T. H., Nishijo, M., … & Nishijo, H. (2020). Effects of perinatal dioxin exposure on learning abilities of 8-year-old children in Vietnam. International Journal of Hygiene and Environmental Health, 223(1), 132-141. https://doi.org/10.1016/j.ijheh.2019.09.010
Veisi, S., Imani, S., & Boashaghi, M. (2018). The effectiveness of teaching method scaffolding on cognitive abilities in students with special learning disabilities: study concept zoon of proximal development of Vygotsky. The Journal of New Advances in Behavioral Sciences, 1(1), 1-22. https://www.ijpk.ir/showpaper/41515 (In Persian)
Willcutt, E. G., Boada, R., Riddle, M. W., Chhabildas, N., DeFries, J. C., & Pennington, B. F. (2011). Colorado Learning Difficulties Questionnaire: Validation of a parent-report screening measure. Psychological assessment, 23(3), 778-786. https://doi.org/10.1037/a0023290
Yektaş, Ç., Eröz, R., Kaplan Karakaya, E. S., & Sarıgedik, E. (2023). Investigation of the forkhead box protein P2 gene by the next-generation sequence analysis method in children diagnosed with specific learning disorder. Psychiatric Genetics, 33(1), 8-19. https://doi.org/10.1097/YPG.0000000000000326
Zeyni, M., & Baloochi Anaraki, M. A. (2016). Comparison of the elements of Draw–a–Person Test (DAP) in Children with spelling disorders and normal children. Quarterly Journal of Child Mental Health, 3(1), 109-120. http://childmentalhealth.ir/article-1-87-en.html (In Persian)
Zeyni, M., Balouchi Anaraki, M., Rezai, S., & Molla Jafari, A. (2016). The effectiveness of storytelling therapy on decreasing spelling errors of students with spelling disorders (Dictation Disorders). Middle Eastern Journal of Disability Studies, 6(1), 15-20. http://jdisabilstud.org/article-1-461-en.html (In Persian)
Zhang, X., & Guo, L. (2020). Cognitive and metacognitive reading strategies training in EFL reading. In International conference on education, economics and information management (ICEEIM 2019) (pp. 110-114). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/assehr.k.200401.028
Zumbrunn, S., & Bruning, R. (2013). Improving the writing and knowledge of emergent writers: The effects of self-regulated strategy development. Reading and Writing, 26, 91-110. https://doi.org/10.1007/s11145-012-9384-5
 
 
فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی
دوره 17، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 243-257
  • تاریخ دریافت: 30 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری: 02 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش: 18 شهریور 1402
  • تاریخ اولین انتشار: 17 تیر 1403
  • تاریخ انتشار: 01 فروردین 1405